Η προσφορά του Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου στην Εκκλησία και στο Γένος

του θεολόγου-Συγγραφέα Νικολάου Χ. Χριστοδουλάκη

Ως ορθόδοξοι χριστιανοί πιστεύομε, ότι σε δύσκολες εποχές και δίσεχτους χρόνους, ο Τριαδικός Θεός φροντίζει και στέλνει τους κατάλληλους ανθρώπους, για να ποιμάνουν, να διαφυλάξουν την Ορθόδοξη πίστη, να γράψουν, να διαφωτίσουν, να στείλουν μηνύματα ελπίδας και Ανάστασης.

Μια τέτοια κορυφαία μορφή πατέρα και διδασκάλου της εκκλησίας είναι ο άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης.

Έζησε τον 18ο και λίγο τον 19ο αιώνα (1749-1809) σε μια εποχή δύσκολη, που ο Ορθόδοξος λαός μας βρισκόταν σε μαύρη Οθωμανική δουλεία, αλλά συγχρόνως αντιμετώπιζε και την Δυτική προπαγάνδα μεσσιοναρίων και δήθεν περιηγητών, που σκοπό είχαν την άλωση από τα μέσα της ελληνορθόδοξης συνείδησης και ταυτότητας μας.

Ο άγιος με την παιδεία που είχε, – ήταν απόφοιτος της Ευαγγελικής σχολής της Σμύρνης – με τους δασκάλους που μαθήτευσε, όπως τον Χρύσανθο, αδελφό του αγίου Κοσμά του Αιτωλού και τον Ιερόθεο Βουλισμά, διευθυντή της σχολής που αναφέραμε και την παραμονή και άσκηση του στο Άγιο Όρος, μας πρόσφερε ένα έργο Ορθόδοξης Θεολογίας και ησυχαστικής παράδοσης, που η Εκκλησία και το Γένος θα του χρωστούν αιώνια ευγνωμοσύνη και αναγνώριση.

Το έργο του είναι τεράστιο σε μέγεθος και σε ποιότητα και δυστυχώς μεγάλο μέρος απ’ αυτό, είναι ακόμα ανέκδοτο.

Το έργο του π.χ. «Συμβουλευτικόν εγχειρίδιον» είναι ένα από τα σπουδαιότερα έργα της νηπτικής θεολογίας μας κι ίσως το καλύτερο του.

Το 1784 ο άγιος Μακάριος ο Νοταράς – μια τεράστια μορφή της ησυχαστικής μας παραδόσεως- του παραδίδει για διόρθωση και έκδοση τα συγγράμματα του αγίου Συμεών του Νέου Θεολόγου, ενώ την ίδια εποχή ένας άλλος μεγάλος Πατέρας και άγιος, ο Αθανάσιος ο Πάριος τον παροτρύνει να ετοιμάσει και να εκδώσει τα άπαντα του αγίου Γρηγορίου του Παλαμά σε τρεις τόμους.

Δυστυχώς τα πολύτιμα αυτά χειρόγραφα χάθηκαν με την καταστροφή του τυπογραφείου στην Βιέννη, γιατί εκεί είχαν τυπωθεί οι επαναστατικές προκηρύξεις του Βάρδου της ελευθερίας μας Ρήγα Φεραίου.

Ακολουθεί το «Εξομολογητάριον», που μέχρι και σήμερα είναι ένας πολύτιμος πνευματικός οδηγός όλων των εξομολόγων, αλλά και των πιστών λαϊκών.

Και συνεχίζει με το «Νέον Μαρτυρολόγιον», όπου καταγράφει τους Νεομάρτυρες, που θυσιάστηκαν την εποχή της Τουρκοκρατίας για πίστη και Πατρίδα.

Άλλα έργα του είναι ο «Αόρατος Πόλεμος», τα «Πνευματικά Γυμνάσματα», το «Περί της συνεχούς Θείας Μεταλήψεως».

Αξιόλογα έργα του είναι ακόμα η «Φιλοκαλία των Ιερών Νηπτικών», που σημειωτέον είναι πεντάτομο και το «Ευεργεντινό», που έχει πατερικά, ασκητικά και συναξαριακά κείμενα σε τέσσερις τόμους.

Και κλείνομε το μικρό αφιέρωμά μας στον μεγάλο πατέρα και λόγω της γιορτής του στις 14 Ιουλίου, με το μνημειώδες έργο του το «Πηδάλιον», όπου μαζί με τον λόγιο μοναχό Αγάπιο συνέλεξαν όλους τους κανόνες των Οικουμενικών και τοπικών συνόδων, όπως και τους Αποστολικούς κανόνες και γενικά όλους τους Κανόνες των Πατέρων, οι οποίοι κατοχυρώθηκαν από την Πενθέκτη εν Τρούλλω Οικουμενική σύνοδο του 691-692 μ.χ.

Σημειωτέον, ότι οι κανόνες είναι σχολιασμένοι από τους μεγάλους κανονολόγους Ιωάννη Ζωναρά, Θεόδωρο Βαλσαμώνα και Αριστινό.

Είναι τόσο μεγάλο το έργο του αγίου, που μια ζωή ν’ ασχοληθείς δεν φτάνει να το μελετήσεις σε βάθος, αλλ’ αυτό δεν σημαίνει, ότι δεν πρέπει να τολμάμε να διαβάζομε και να ωφελούμαστε, όσο το δυνατόν περισσότερο από τέτοιους μαργαρίτες της Ορθόδοξης πίστης μας.